YORUM

*Yunanistan’daki Batı Trakya Türklerinin hakları Yunanistan ve Türkiye arasında imzalanan 2345/1920 tarihli yasa ile belirlenmiştir. Bu yasada müftülerin halk tarafından seçimle işbaşına getirileceği de belirtilmiştir.

Yine uluslararası antlaşmalarda da Müslüman-Türk azınlığın her türlü ibadetlerini icra etmeleri, geliştirmeleri, her türlü dini ve sosyal kurumlar kurmaları, idare etmeleri ve kendi dillerini serbestçe kullanmaları gibi hakların dokunulmaz oldukları vurgulanmıştır. Bütün bu haklar da Yunanistan Anayasası’nın 28. Maddesinde himaye edilmiştir.

Lozan Antlaşması’nın 45. Maddesine göre Türkiye’de bulunan gayri Müslimlere tanınan haklar Türk Azınlığa da tanınmıştır.

Ancak yıllar geçtikçe Yunanistan müftü ve müftülüklerle ilgili bir dizi yasa çıkardı. Son zamanlarda ise tabiri caizse müftülüklerin içi oyuldu, boşaltıld ve bir devlet dairesine dönüştürüldü. Yine son çıkarılan yasa ile de müftülerin 33 kişilik bir heyet tarafından seçileceği yönünde bir yasayı meclisten geçirdi. 33 kişilik grubun kimler tarafından oluşturulacağı, nasıl belirlenecekleri ve bunların içinde Hıristiyanların da bulunduğu gibi bir dizi soru işaretleri insanlarımızın kafalarını karıştırmaya devam etmektedir.

Kısacası her gelen hükümet müftülüklerimizle oynamış ve kendilerine göre bir uygulamayı getirmeye çalışmıştır.

Zaman içinde İskeçe’de aşağıdaki kişiler müftü olarak görev yapmıştır:

• Osman Nuri Efendi (1836 – 1910)
• Mustafa Recai Efendi
• Mustafa Efendi
• Müderris Hacı Yakup Efendi (1860-1935)
• Salihoğlu Hacı Mustafa Efendi (1868-1926)
• Hacı Süleyman Fikri Efendi (1879-1940)
• Mehmet Şevki Babalaki (1865-1930)
• Hafız Mustafa Oğlu Hafız Hüseyin Efendi (1874-1957)
• Hasan Oğlu Hafız Ali Efendi (1882- 1959)
• Bulgar Müftüsü Arif Beyski (Kamen Bolyaski)
• Nuri Oğlu Hafız İlyas Efendi (1887-1963)
• Osman Oğlu Sabri Efendi (1897-1949)
• Mustafa Hilmi Aga Efendi (1905-1990)
• Mehmet Emin Aga (Vefatı 9 Eylül 2006)
• Ahmet Mete (1965- 2022)

Son dönemlerde ise 17 Ağustos 1990 tarihinde İskeçe’de camilerde el kaldırarak müftü seçimi yapılmıştır. Aday olarak; Sabri Hacıhüseyin, Sabri Tevfikoğlu, Mehmet Emin Aga ve Sedat Karadayı belirlenmiştir. Seçimde Mehmet Emin Aga katılımcıların %80’ninden fazlasının oyunu almıştır. Bunun üzerine dönemin İskeçe milletvekili Ahmet Faikoğlu, İskeçe valisine kararı bildirmiş ve gereğinin yapılmasını istirham etmiştir. Ancak devlet hiçbir zaman için halkın bu seçim kararını tanımamıştır. Aga, 9 Eylül 2006’da vefat etmiştir.

Aga’nın vefatından sonra boş kalan müftülük makamı için 2 Aralık 2006’da toplanan Danışma Kurulu, 31 Aralık 2006 tarihinde, Kurban Bayramı namazı öncesinde el kaldırmak suretiyle seçim yapılması kararını oybirliğiyle almıştır. Seçimde en çok oyu alan Ahmet Mete müftü olarak seçilmiştir. Devlet, Aga’da olduğu gibi bu kararı da hiçbir zaman için tanımamıştır.

Şimdi İskeçe’deki Müslüman Türkler, anlaşma ve antlaşmaların kendilerine verdiği hak neticesinde, Aga’nın vefat ettiği yine bir 9 Eylül’de müftü seçimine gidiyor.

Unutmamak gerekir ki halkın iradesinin üstünde hiçbir kanun yoktur. Halk eğer bir kanunu benimsemiyorsa bu hiçbir zaman için uygulanamaz; zor kullanarak uygulansa dahi bu sonucu değiştirmez. Devlete düşen görev halkın demokratik yollarla ortaya koyduğu iradeyi kabul edip seçilen kişileri göreve getirmek olmalıdır.

*Tevfik Hüseyinoğlu ve Mehmet İmamoğlu, Yunanistan’da Başmüftülük Müftülükler ve Müftüler (1913-2014), Aralık 2017 Yunanistan, BAKEŞ Yayınları: 32, ISBN: 978-618-82365-0-9